Upacara Panggih dalam Pernikahan Adat Jawa
Panggih
dalam bahasa Jawa berarti bertemu, merupakan budaya tradisional yang
dilaksanakan setelah acara akad nikah. Maknanya agar pasangan yang baru menikah
dapat menjalani kehidupan rumah tangga mereka dengan bahagia dan sejahtera
diiringi restu dari kedua orang tua serta sanak saudara. Biasanya upacara ini
dilakukan di rumah pengantin wanita.
Perlengkapan
yang dipakai dalam upacara ini diantaranya : Pisang Sanggan, terdiri
dari buah pisang raja, suruh ayu (daun sirih yang masih segar), gambir,
kembang telon (3 macam bunga : mawar, melati, dan kantil), lawe
wenang (benang warna putih untuk mengikat daun sirih) diletakkan pada
nampan terhias daun pisang melambang kemantapan pengantin menjalani pernikahan
yang suci.
Kembar
mayang
rangkaian hiasan yang terdiri dari dedaunan terutama daun kelapa yang
ditancapkan ke sebuah batang pisang yang daun tersebut dirangkai dalam bentuk
gunung, keris, cambuk, payung, belalang, dan burung.
Selain
itu juga terdapat daun beringin, nanas, melati, padi, kapas, cengkir dimaknakan
agar perjalanan hidup kedua mempelai lancar tidak menemui halangan dan
rintangan sehingga cepat mencapai kebahagiaan hidup. Gantal (daun sirih
yang sudah di ikat oleh benang). Ranupada (tempat mencuci kaki) yang
terdiri gayung, bokor, baki, bunga sritaman dan telur untuk acara ngindak
endog. Beras, koin, biji-bijian,kantung dari kain, kain sebesar taplak untuk
Kacar kucur. Nasi beserta lauk pauk untuk Dulangan.
Jalannya Upacara Panggih
Setelah
akad nikah di laksanakan kedua keluarga besar mempelai bersiap-siap untuk
menjalani prosesi upacara panggihan.
Pengantin
pria bersiap di tempat yang telah ditentukan, sedangkan pengantin wanita berada
di dalam kamar pengantin. Orang tua pengantin wanita sudah siap menyambut
kedatangan pengantin pria.
Penyerahan
Pisang Sanggan
Upacara panggih diawali dengan penyerahan pisang sanggan yang diberikan kepada pihak me
Upacara panggih diawali dengan penyerahan pisang sanggan yang diberikan kepada pihak me
Liron
Kembar Mayang
Kemudian dilanjurkan dengan saling menukar kembang mayang antara kedua mempelai yang diwakili oleh saudara-saudara mereka dengan makna dan tujuan bersatunya cipta, rasa, dan karsa demi kebahagiaan dan keselamatan.
Kemudian dilanjurkan dengan saling menukar kembang mayang antara kedua mempelai yang diwakili oleh saudara-saudara mereka dengan makna dan tujuan bersatunya cipta, rasa, dan karsa demi kebahagiaan dan keselamatan.
Sindur
dan Timbangan
Menyampirkan kain (sindur) ke pundak pengantin dan dipegang oleh ayah pengantin wanita untuk menuntun pasangan pengantin ke kursi pelaminan dengan harapan keduanya pantang menyerah dan siap menghadapi tantangan hidup. Selanjutnya kedua pengantin duduk di pangkuan ayah pengantin wanita sebagai simbol sang ayah mengukur keseimbangan masing-masing pengantin.
Menyampirkan kain (sindur) ke pundak pengantin dan dipegang oleh ayah pengantin wanita untuk menuntun pasangan pengantin ke kursi pelaminan dengan harapan keduanya pantang menyerah dan siap menghadapi tantangan hidup. Selanjutnya kedua pengantin duduk di pangkuan ayah pengantin wanita sebagai simbol sang ayah mengukur keseimbangan masing-masing pengantin.
Minum
Air Degan
Pengantin minum air kelapa dimana air kelapa menjadi lambang air suci, dengan di-kepyok bunga warna-warni dengan harapan keluarga mereka dapat berkembang segalanya dan bahagia lahir batin.
Pengantin minum air kelapa dimana air kelapa menjadi lambang air suci, dengan di-kepyok bunga warna-warni dengan harapan keluarga mereka dapat berkembang segalanya dan bahagia lahir batin.
Kacar
Kucur
Pengantin pria mengucurkan penghasilan kepada pengantin perempuan berupa uang receh beserta kelengkapannya (beras, serta biji-bijian). Di tampung di kantung yang terbuat dari kain, yang bermakna bahwa kaum pria bertanggung jawab memberi nafkah kepada keluarga. Kemudian kain itu diikat lalu diserahkan kepada ibu pengantin wanita memiliki makna membantu orang tua.
Pengantin pria mengucurkan penghasilan kepada pengantin perempuan berupa uang receh beserta kelengkapannya (beras, serta biji-bijian). Di tampung di kantung yang terbuat dari kain, yang bermakna bahwa kaum pria bertanggung jawab memberi nafkah kepada keluarga. Kemudian kain itu diikat lalu diserahkan kepada ibu pengantin wanita memiliki makna membantu orang tua.
Dulangan
Pengantin pria membuat nasi kepal tiga kali lalu menyuapinya ke pengantin wanita, maknanya adalah perpaduan kasih pasangan laki-laki dan perempuan.
Pengantin pria membuat nasi kepal tiga kali lalu menyuapinya ke pengantin wanita, maknanya adalah perpaduan kasih pasangan laki-laki dan perempuan.
Mapag
Besan
Orang tua pengantin wanita menjemput orang tua pengantin pria atau besan. Mapag besan memiliki makna kerukunan antar keluarga kedua mempelai.
Orang tua pengantin wanita menjemput orang tua pengantin pria atau besan. Mapag besan memiliki makna kerukunan antar keluarga kedua mempelai.
Sungkeman
Acara terakhir ditutup dengan acara sungkeman. Kedua mempelai berlutut atau jongkok didepan orang tuanya sebagai ungkapan bakti kepada orang tua serta mohon doa restu.
Acara terakhir ditutup dengan acara sungkeman. Kedua mempelai berlutut atau jongkok didepan orang tuanya sebagai ungkapan bakti kepada orang tua serta mohon doa restu.
–
Selesai
sudah Upacara Panggih, terima kasih telah mempercayakan Sandra’s Project untuk
mendampingi pengantin beserta keluarga besar dalam ritual warisan nenek moyang
kita.
Lamaran[sunting | sunting sumber]
Sing nglamar wong tuwane calon penganten lanang. Calon penganten lanang ora kena melu, amarga yen ditampik ben ora isin.Iku dilako'ake kanggo tandha resmi yen pihak kaluarga calon manten putri utamane wongtuane isa nerima calon manten kakung dadi pasangan urip putrine.- Sing Dilamar
- Wanci (Wektu) Lamaran
Tatacara Siraman[sunting | sunting sumber]
Sedina sedurunge tempuking gawe, dianakake tatacara siraman kang pamrihe (tujuane) supaya calon pengenten loro-lorone bisa suci lahir batine, ilang rereged rekating awak lan ati sarta kabeh alangane, Tatacara ing siraman iku nganggo dodol dhawet. Iki duweni pralambang lan pangajab supaya ing upacara dhaupe pengenten suasanane bisa rengeng.- Sing Dodol Dhawet
- Wardine (tujuane) dodolan dhawet yaiku:
- Wardine Dhuwit Kreweng
Wardine Kembang Mayang[sunting | sunting sumber]
Dianggo panyuwunan amrih lakuning penghargyan bisa rahayu slamet ora ana alangan apa-apa.- Kembar Mayang Iku Ono Loro
- Janur Kuning
- Wardine Janur Kuning*
Werdine Pisang Raja Kang Wis Suluh[sunting | sunting sumber]
Supaya bisa duweni wataking raja, yaiku tansah tanggung jawab, berbudi bawa lksana, tresna asih marang kluwargane, lan suka dedona, ing tembene bisa dadi tepa-tuladhaning sapdha-padhaCengkir Gadhing[sunting | sunting sumber]
Ing sakjroning cengkir gadhing iku isi banyu kang wening. Muga tresnane penganten kaloro tilambaran weninging cipta rasa lan karsa satemah uripe atutruntut rerentengan, golonganing budi saekapraya ing pakarya, saekapti ing pakarti.Tebu Wulung[sunting | sunting sumber]
Yen dijarwakake tebu : antebing kalbu Kalbu : ati, galih Dadi werdine tebu wulung yaiku manunggaling temanten sarimbit satuhu linambaran antebing ati lan dipangestuni marang para pinisepuh, sesepuh kadang lan sanata. Tebu wulung iku tebu sing kuwat (santosa) tegesing kasantosaning brayat (kluarga) bisa digayuh menawa linambaran tresna kang suci.Pari Sak Wuli[sunting | sunting sumber]
Werdine supaya pengenten sakloro bisa tansah kecukupan ing pangan (boga), seneng nandur kabecikan, lan diparingi anak serta ngajeni marang liyan.Kembang lan Wohing Kapas[sunting | sunting sumber]
Werdine kembang kembang iku dadi pepenging wong akeh. Muga-muga penganten sarimbit dadi pepengene wong akeh amarga uripe ayem tentrem, bagya mulya.Werdine Kapas[sunting | sunting sumber]
Supaya pengentin sakloro tansah kecukupan ing sandhang. Godhong apa-apa lan suket alang-alang Minangka pralambang manawa tumpaking gawe saka wiwitan tumeka ing rampunging gawe bisa kaleksanan kanthi lancar, slamet, ora ana alangan apa-apa.Godhong Kaluwih lan Godhong Waringin[sunting | sunting sumber]
Minangka pralambang supaya uripe penganten sakloron tansah pinaringan kaluwehan sandhang pangan sarta wibawa, lan dadi pangayoman tumpraping liyan, luwih-luwih marang sanak kadhang lan kanca (mitra)Jeneng ageman anggon-anggon wiwit saka sirah, tangan, tekan sikil (suku) yaiku:[sunting | sunting sumber]
- Blangkon yaiku : iket sing bisa ditata lan didandani kari nganggo
- Beskap yaiku : Klambi saemper jas cekak
- Jarik yaiku : Kain amba wuju bathik kanggo tapihan (jarikan)
- Wiru yaiku : Lempitan kanggo jarik
- Wiru kanggo putri cacahe : 5
- Wiru kanggo kakung cacahe : 7
Keris yaiku[sunting | sunting sumber]
Gaman (pusaka) khas wong jawa. Wong kang ngagem busanan kejawen, karo nyengkilit keris ing geger, iku ngemu teges nengenake watak satrya.
Upacara Panggih dalam Pernikahan Adat Jawa
Panggih
dalam bahasa Jawa berarti bertemu, merupakan budaya tradisional yang
dilaksanakan setelah acara akad nikah. Maknanya agar pasangan yang baru menikah
dapat menjalani kehidupan rumah tangga mereka dengan bahagia dan sejahtera
diiringi restu dari kedua orang tua serta sanak saudara. Biasanya upacara ini
dilakukan di rumah pengantin wanita.
Perlengkapan
yang dipakai dalam upacara ini diantaranya : Pisang Sanggan, terdiri
dari buah pisang raja, suruh ayu (daun sirih yang masih segar), gambir,
kembang telon (3 macam bunga : mawar, melati, dan kantil), lawe
wenang (benang warna putih untuk mengikat daun sirih) diletakkan pada
nampan terhias daun pisang melambang kemantapan pengantin menjalani pernikahan
yang suci.
Kembar
mayang
rangkaian hiasan yang terdiri dari dedaunan terutama daun kelapa yang
ditancapkan ke sebuah batang pisang yang daun tersebut dirangkai dalam bentuk
gunung, keris, cambuk, payung, belalang, dan burung.
Selain
itu juga terdapat daun beringin, nanas, melati, padi, kapas, cengkir dimaknakan
agar perjalanan hidup kedua mempelai lancar tidak menemui halangan dan
rintangan sehingga cepat mencapai kebahagiaan hidup. Gantal (daun sirih
yang sudah di ikat oleh benang). Ranupada (tempat mencuci kaki) yang
terdiri gayung, bokor, baki, bunga sritaman dan telur untuk acara ngindak
endog. Beras, koin, biji-bijian,kantung dari kain, kain sebesar taplak untuk
Kacar kucur. Nasi beserta lauk pauk untuk Dulangan.
Jalannya Upacara Panggih
Setelah
akad nikah di laksanakan kedua keluarga besar mempelai bersiap-siap untuk
menjalani prosesi upacara panggihan.
Pengantin
pria bersiap di tempat yang telah ditentukan, sedangkan pengantin wanita berada
di dalam kamar pengantin. Orang tua pengantin wanita sudah siap menyambut
kedatangan pengantin pria.
Penyerahan
Pisang Sanggan
Upacara panggih diawali dengan penyerahan pisang sanggan yang diberikan kepada pihak me
Upacara panggih diawali dengan penyerahan pisang sanggan yang diberikan kepada pihak me
Liron
Kembar Mayang
Kemudian dilanjurkan dengan saling menukar kembang mayang antara kedua mempelai yang diwakili oleh saudara-saudara mereka dengan makna dan tujuan bersatunya cipta, rasa, dan karsa demi kebahagiaan dan keselamatan.
Kemudian dilanjurkan dengan saling menukar kembang mayang antara kedua mempelai yang diwakili oleh saudara-saudara mereka dengan makna dan tujuan bersatunya cipta, rasa, dan karsa demi kebahagiaan dan keselamatan.
Sindur
dan Timbangan
Menyampirkan kain (sindur) ke pundak pengantin dan dipegang oleh ayah pengantin wanita untuk menuntun pasangan pengantin ke kursi pelaminan dengan harapan keduanya pantang menyerah dan siap menghadapi tantangan hidup. Selanjutnya kedua pengantin duduk di pangkuan ayah pengantin wanita sebagai simbol sang ayah mengukur keseimbangan masing-masing pengantin.
Menyampirkan kain (sindur) ke pundak pengantin dan dipegang oleh ayah pengantin wanita untuk menuntun pasangan pengantin ke kursi pelaminan dengan harapan keduanya pantang menyerah dan siap menghadapi tantangan hidup. Selanjutnya kedua pengantin duduk di pangkuan ayah pengantin wanita sebagai simbol sang ayah mengukur keseimbangan masing-masing pengantin.
Minum
Air Degan
Pengantin minum air kelapa dimana air kelapa menjadi lambang air suci, dengan di-kepyok bunga warna-warni dengan harapan keluarga mereka dapat berkembang segalanya dan bahagia lahir batin.
Pengantin minum air kelapa dimana air kelapa menjadi lambang air suci, dengan di-kepyok bunga warna-warni dengan harapan keluarga mereka dapat berkembang segalanya dan bahagia lahir batin.
Kacar
Kucur
Pengantin pria mengucurkan penghasilan kepada pengantin perempuan berupa uang receh beserta kelengkapannya (beras, serta biji-bijian). Di tampung di kantung yang terbuat dari kain, yang bermakna bahwa kaum pria bertanggung jawab memberi nafkah kepada keluarga. Kemudian kain itu diikat lalu diserahkan kepada ibu pengantin wanita memiliki makna membantu orang tua.
Pengantin pria mengucurkan penghasilan kepada pengantin perempuan berupa uang receh beserta kelengkapannya (beras, serta biji-bijian). Di tampung di kantung yang terbuat dari kain, yang bermakna bahwa kaum pria bertanggung jawab memberi nafkah kepada keluarga. Kemudian kain itu diikat lalu diserahkan kepada ibu pengantin wanita memiliki makna membantu orang tua.
Dulangan
Pengantin pria membuat nasi kepal tiga kali lalu menyuapinya ke pengantin wanita, maknanya adalah perpaduan kasih pasangan laki-laki dan perempuan.
Pengantin pria membuat nasi kepal tiga kali lalu menyuapinya ke pengantin wanita, maknanya adalah perpaduan kasih pasangan laki-laki dan perempuan.
Mapag
Besan
Orang tua pengantin wanita menjemput orang tua pengantin pria atau besan. Mapag besan memiliki makna kerukunan antar keluarga kedua mempelai.
Orang tua pengantin wanita menjemput orang tua pengantin pria atau besan. Mapag besan memiliki makna kerukunan antar keluarga kedua mempelai.
Sungkeman
Acara terakhir ditutup dengan acara sungkeman. Kedua mempelai berlutut atau jongkok didepan orang tuanya sebagai ungkapan bakti kepada orang tua serta mohon doa restu.
Acara terakhir ditutup dengan acara sungkeman. Kedua mempelai berlutut atau jongkok didepan orang tuanya sebagai ungkapan bakti kepada orang tua serta mohon doa restu.
–
Selesai
sudah Upacara Panggih, terima kasih telah mempercayakan Sandra’s Project untuk
mendampingi pengantin beserta keluarga besar dalam ritual warisan nenek moyang
kita.
Lamaran[sunting | sunting sumber]
Sing nglamar wong tuwane calon penganten lanang. Calon penganten lanang ora kena melu, amarga yen ditampik ben ora isin.Iku dilako'ake kanggo tandha resmi yen pihak kaluarga calon manten putri utamane wongtuane isa nerima calon manten kakung dadi pasangan urip putrine.- Sing Dilamar
- Wanci (Wektu) Lamaran
Tatacara Siraman[sunting | sunting sumber]
Sedina sedurunge tempuking gawe, dianakake tatacara siraman kang pamrihe (tujuane) supaya calon pengenten loro-lorone bisa suci lahir batine, ilang rereged rekating awak lan ati sarta kabeh alangane, Tatacara ing siraman iku nganggo dodol dhawet. Iki duweni pralambang lan pangajab supaya ing upacara dhaupe pengenten suasanane bisa rengeng.- Sing Dodol Dhawet
- Wardine (tujuane) dodolan dhawet yaiku:
- Wardine Dhuwit Kreweng
Wardine Kembang Mayang[sunting | sunting sumber]
Dianggo panyuwunan amrih lakuning penghargyan bisa rahayu slamet ora ana alangan apa-apa.- Kembar Mayang Iku Ono Loro
- Janur Kuning
- Wardine Janur Kuning*
Werdine Pisang Raja Kang Wis Suluh[sunting | sunting sumber]
Supaya bisa duweni wataking raja, yaiku tansah tanggung jawab, berbudi bawa lksana, tresna asih marang kluwargane, lan suka dedona, ing tembene bisa dadi tepa-tuladhaning sapdha-padhaCengkir Gadhing[sunting | sunting sumber]
Ing sakjroning cengkir gadhing iku isi banyu kang wening. Muga tresnane penganten kaloro tilambaran weninging cipta rasa lan karsa satemah uripe atutruntut rerentengan, golonganing budi saekapraya ing pakarya, saekapti ing pakarti.Tebu Wulung[sunting | sunting sumber]
Yen dijarwakake tebu : antebing kalbu Kalbu : ati, galih Dadi werdine tebu wulung yaiku manunggaling temanten sarimbit satuhu linambaran antebing ati lan dipangestuni marang para pinisepuh, sesepuh kadang lan sanata. Tebu wulung iku tebu sing kuwat (santosa) tegesing kasantosaning brayat (kluarga) bisa digayuh menawa linambaran tresna kang suci.Pari Sak Wuli[sunting | sunting sumber]
Werdine supaya pengenten sakloro bisa tansah kecukupan ing pangan (boga), seneng nandur kabecikan, lan diparingi anak serta ngajeni marang liyan.Kembang lan Wohing Kapas[sunting | sunting sumber]
Werdine kembang kembang iku dadi pepenging wong akeh. Muga-muga penganten sarimbit dadi pepengene wong akeh amarga uripe ayem tentrem, bagya mulya.Werdine Kapas[sunting | sunting sumber]
Supaya pengentin sakloro tansah kecukupan ing sandhang. Godhong apa-apa lan suket alang-alang Minangka pralambang manawa tumpaking gawe saka wiwitan tumeka ing rampunging gawe bisa kaleksanan kanthi lancar, slamet, ora ana alangan apa-apa.Godhong Kaluwih lan Godhong Waringin[sunting | sunting sumber]
Minangka pralambang supaya uripe penganten sakloron tansah pinaringan kaluwehan sandhang pangan sarta wibawa, lan dadi pangayoman tumpraping liyan, luwih-luwih marang sanak kadhang lan kanca (mitra)Jeneng ageman anggon-anggon wiwit saka sirah, tangan, tekan sikil (suku) yaiku:[sunting | sunting sumber]
- Blangkon yaiku : iket sing bisa ditata lan didandani kari nganggo
- Beskap yaiku : Klambi saemper jas cekak
- Jarik yaiku : Kain amba wuju bathik kanggo tapihan (jarikan)
- Wiru yaiku : Lempitan kanggo jarik
- Wiru kanggo putri cacahe : 5
- Wiru kanggo kakung cacahe : 7
Tidak ada komentar:
Posting Komentar